Historia ruin zamku szlacheckiego w Krupem:


Powiększ tekst:


Znacznych rozmiarów ruiny zamku w Krupem stoją przy rozlewiskach dopływu rzeki Wieprz. Ich częścią jest jeziorko znajdujące się tuż przy zamku od strony północnej. Niestety duże walory turystyczne tego miejsca nie są wykorzystywane - ruiny porośnięte są roślinnością i raczej trudno wyobrazić sobie, jak kiedyś wyglądało całe założenie. A składało się ono z zamku właściwego, postawionego najwcześniej i przedzamcza z budynkami gospodarczymi otoczonych wspólnym murem z 4 bastejami (przeznaczonymi na artylerię) oraz fosą i mokradłami. Była to więc bardzo dobrze ufortyfikowana warownia, choć basteje służyły zwykle do mieszkania, bowiem na każdym ich piętrze znajdowała się izba mieszkalna. Jako budulec służyły kamienie i cegły. Zamek właściwy miał kształt czworoboku z dwoma skrzydłami mieszkalnymi ustawionymi prostopadle, będącymi jednocześnie częścią murów obwodowych, pomiędzy którymi znajdował się dziedziniec. Do zamku właściwego przylegała w narożu pięcioboczna, trzykondygnacyjna basteja (zachowana w części). Od przedzamcza oddzielała go sucha fosa. Wjazd prowadził od najbardziej reprezentacyjnej strony płn-wsch. przez most zwodzony. Do dzisiaj przetrwały wysokie mury z otworami okiennymi wsparte szkarpami (co ciekawe od wewnątrz!), ozdobione sgraffitem i zwieńczone attyką, świadczące o dawnej świetności obiektu, który był podobno urządzony z wielkim przepychem. Potwierdzają to znaleziska archeologiczne m.in. piękne kafle i fragmenty kominków. Niestety obecnie teraz zamku jest mocno zaśmiecony a mury osprayowane, co jest efektem imprez organizowanych tam przez miejscowy "element" . Obok zamku stoi jeszcze dwór Reyów z XVIII wieku. Jest co prawda ogrodzony, ale można się do niego dostać od strony jeziora



Pocztówka z początku XX w.

Plan zamku:



Plan ruin zamku wg Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce tom 8

Rekonstrukcje:


Wszystkie rekonstrukcje zamieszczone dzięki ich autorowi Krzysztofowi Czyżowi


Widok od strony zachodniej


Rekonstrukcja całości

Historia:


Pierwotny niewielki zamek wzniósł tu Jerzy Krupski (Krupa) herbu Korczak w końcu XV w. Znacznej rozbudowy i przebudowy obiektu do obecnego wyglądu dokonał wiek później podkomorzy chełmski i starosta surażski Paweł Orzechowski herbu Rogala.
ok.1492 r. - Jerzy Krupski rozpoczął budowę niewielkiego zamku. Nie zachował się opis tej warowni



"Ruiny zamku w Krupem". Drzeworyt M. Różańskiego z 1882 r.


1523 r. - pierwsza wzmianka o zamku w dokumentach Następnym właścicielem był Samuel Zborowski herbu Jastrzębiec oraz jego potomkowie - Gnoińscy. Zborowski otoczył zamek murem kurtynowym z drewnianymi gankami strzelniczymi. Wiadomo że zamek miał wtedy 4 baszty ozdobione herbem Jastrzębiec oraz wieżę bramną. Dodatkowo zamku broniła fosa, rozlewiska i most zwodzony koniec XVI w. - od Gnoińskich zamek kupił Paweł Orzechowski. Wzniósł on skrzydło płn-zach. z krużgankami i wielkimi salami reprezentacyjnymi oraz płd.-zach. z basztą. Mieściły się tam kuchnie, spiżarnie oraz izba stołowa. Całość wieńczyła attyka i gzymsy
lata 1604 - 1608 - nastąpiła znaczna rozbudowa i przebudowa zamku. Powstało trzypiętrowe skrzydło płd-zach. z wielką salą reprezentacyjną, przedzamcze z zabudowaniami gospodarczymi, dodano attykę, zmodernizowano baszty narożne na basteje. Zamek otaczały dwa ogrody
1644 r. - po Orzechowskich zamek często zmieniał właścicieli
ok. 1656 r. - w czasie "potopu szwedzkiego" został zniszczony przez Szwedów
1665 r. - po wybuchu pożaru mury zamkowe były w bardzo złym stanie, dachy pokryto słomą. Spłonęła cała zabudowa gospodarcza zamku, w jej miejsce pobudowano prowizoryczne budy, które w razie zagrożenia były schronieniem dla mieszkańców okolicznych wsi



Widok zamku z 1855 r.
Źródło: Domy Pańskie na Lubelszczyźnie, Irena Rolska-Boruch, KUL 2003


1670 r. - z ruin zamek podnieśli dopiero następni właściciele - Reyowie Następnie właścicielami byli Niemirycze, Buczaccy a potem ponownie Reyowie, którzy wznieśli obok zamku ok. 1780 r. zachowany do dziś dwór
1794 r. - na podniszczonym zamku wybuchł pożar. Nikt nie miał już ochoty go odbudowywać Kolejne zniszczenia i rozbiórki przyniosły wojny w XX w., m.in. Niemcy rozebrali część północną murów
1962 r. - podjęto prace konserwacyjne i remontowe. Wzmocniono ściany, odnowiono elewacje



Zamek na pocz. XVIII w. Drzeworyt Jana Styfi. Tygodnik Ilustrowany z 1863 r.

Legendy:


Z zamkiem związana jest legenda o postaci w kontuszu wyłaniającej się w mgliste wieczory koło jeziora. Krąży ona wokół murów aż w końcu rozpływa się w nich. Podobno jest to strażnik pilnujący wielkich skarbów ukrytych do dziś w zamku.



Litografia z "Przyjaciela Ludu" 1840 r.



Źródło: http://zamki.res.pl/





Autor: Artur Nieściór
Kontakt GG: 7210168